Dit boek is niet de zoveelste paniekzaaierij van sociologen die ´verontrustende´ resultaten presenteren van nog maar eens een opiniepoll. Het is een behoedzame en weloverdachte studie die steunt op een groot aantal onderzoeken en databanken en die speurt naar verklaringen en oplossingen voor etnische vooroordelen. De mythe dat etnische vooroordelen een gevolg zijn van kansarmoede en deprivatie wordt doorprikt. De rol van gezin, school en universiteit, van ouders, leraars en media wordt zorgvuldig in kaart gebracht. Prikkelend en uitdagend voor een gespecialiseerd publiek, informatief voor wie wil werken aan een meer verdraagzame samenleving, toegankelijk voor een geïnteresseerd publiek.
Etnocentrisme, racisme, xenofobie zijn termen die regelmatig opduiken, doorgaans op die momenten waar niet de houding zelf maar bepaalde van haar afgeleide gedragingen (zoals discriminatie, extreem rechts stemgedrag, etnische spanningen …) de samenleving opschrikken. Dan wordt al snel geschermd met verschillende verklaringen voor die houdingen en dat gedrag. Deze stemmen soms overeen met wat wetenschappelijk onderzoek vindt, vaak ook niet. In de duiding van etnocentrisme staan verschillende wetenschappelijke verklaringswijzen bovendien naast elkaar, zelfs niet echt als concurrerende verklaringen, maar letterlijk naast elkaar als buren die elkaar negeren. Wie de literatuur over etnocentrisme overloopt, stelt vast dat de oorsprong van die houding in drie soorten werkelijkheden worden gezocht: de natuur, de persoonlijkheid en de sociale omstandigheden. In het onderzoek waarover Vreemden rapporteert, ligt de nadruk vooral op de sociale omstandigheden. Veel onderzoek naar die omstandigheden heeft overwegend of zelfs uitsluitend aandacht gehad voor de materiële condities waarin mensen leven. Die blijken echter niet (meer) zo belangrijk voor de verklaring van etnisch vooroordeel. Daarom worden in dit boek de culturele verklaringen centraal geplaatst. Dat zijn de verschillende factoren die een invloed hebben op de wijze waarop mensen denken en voelen. Uit het gerapporteerde onderzoek blijkt dat etnocentrisme wordt beïnvloed door het gezin waarin men opgroeit, de school die men bezoekt, de zenders die men bekijkt. De rol van gezin, onderwijs en media krijgt bijzondere aandacht. Bovenal verschijnt etnocentrisme hier echter als een houding waarmee mensen zin geven aan de situatie waarin ze geplaatst zijn, zich positioneren ten opzichte van anderen, strevend naar zelfrespect en zoeken naar een verantwoording van hun gevoelens.
