In “De weg van de leider” leggen de Dalai Lama en de Nederlandse internationaal werkende consultant Laurens van den Muyzenberg de link tussen de inzichten van het boeddhisme enerzijds en leiderschap en bedrijfsleven anderzijds. Beide heren hebben gedurende tien jaar onderlinge gesprekken gevoerd over kapitalisme, mondialisering, welvaart en bedrijfsleven en de manier waarop boeddhistische principes organisaties en de maatschappij in het algemeen kunnen helpen. De inzichten die uit die bijeenkomsten zijn gekomen, zijn samengebracht in een zeer samenhangend en inspirerend boek. Wie denkt dat het boeddhisme alleen maar over onthechting gaat en het verwerven van welvaart en rijkdom dus per definitie afkeurt, zal door dit boek zelfs verrast worden. De Dalai Lama vindt rijkdom nastreven zelfs een goede zaak, weliswaar op voorwaarde dat je er niet alleen zelf beter van wordt, maar ook de samenleving als geheel. Boeddha zag armoede niet als iets dat moet worden geprezen, maar integendeel vaak als oorzaak van immoreel gedrag en misdaad. De auteurs schuiven twee elementen naar voren die essentieel zijn voor degelijk leiderschap: de Juiste Visie en het Juiste Handelen. De Juiste Visie impliceert dat men bij besluitvorming intensief de gevolgen van beslissingen nagaat. Dat klinkt veel evidenter dan het is, want vanuit boeddhistische hoek moeten die gevolgen zeer holistisch worden benaderd. Wie de juiste visie hanteert, onderzoekt zijn intenties en de gevolgen van zijn optreden voor zichzelf, de organisatie en de anderen. Ook zal men dan alles doen wat binnen de mogelijkheden ligt om schade aan anderen te voorkomen en hun welzijn te vergroten. Het Juiste Handelen komt neer op ‘walk your talks’, ethisch gedrag en generositeit. Al wordt het boek een beetje oneer aangedaan door dit hier zo kort door de bocht te stellen. Belangrijk om juiste beslissingen te nemen, is de werkelijkheid eerst volledig te begrijpen en de dingen te zien en te aanvaarden zoals ze zijn. Dat lijkt een dooddoener, maar dat is het niet: hoe vaak worden beslissingen niet mee beďnvloed door negatieve gevoelens zoals jaloezie of rancune? Wie die negatieve emoties niet onder controle heeft, zal het veel moeilijker hebben om juiste beslissingen te nemen. Daarnaast belemmert ook “wensdenken” het nemen van correcte beslissingen. Wensdenken is vrij algemeen in het bedrijfsleven en op zich ook niet fout: optimisme is noodzakelijk, een zakenman met een pessimistische visie heeft weinig kans op succes. Maar vele zakenmensen zijn vanuit de wens om succes te hebben niet meer bereid om te luisteren naar negatieve informatie. Ze hopen dat het probleem zich vanzelf oplost. Het gevolg is dat het bedrijfsmanagement heel dikwijls pas beseft dat het probleem moet worden aangepakt, als het zich al (te) sterk ontwikkeld heeft. Een leider moet vertrouwen inboezemen, maar mag geen blind vertrouwen eisen. Bovendien, zo zegt de Dalai Lama, moet vertrouwen gecombineerd worden met wijsheid - en dat is terug te brengen tot het principe ‘de dingen zien zoals ze zijn’. Als vertrouwen op zich staat, is het ontvankelijk voor bedrog en beoordelingsfouten. Vertrouwen geeft iemand de kracht om om het even wat te doen, ook kwaad. Aan de andere kant is wijsheid zonder vertrouwen nutteloos, omdat dan de kracht om te handelen ontbreekt. Deze twee aspecten werken voortdurend samen om het doel te bereiken. Een ander onmisbaar aspect van goed leiderschap is dat de leider het vermogen moet hebben om het doel duidelijk te formuleren en uit te leggen. Dat is moeilijker dan men denkt, maar tevens zeer belangrijk: zonder betekenisvol en realiseerbaar doel is het nagenoeg onmogelijk om een sterk moreel en de juiste motivatie in een bedrijf te realiseren. In tegenstelling tot wat men als leek misschien verwacht, is winst in de boeddhistische traditie geen vies woord, op voorwaarde dat het geld eerlijk verdiend wordt. Winst kan echter niet het doel van het bedrijf zijn. Een dergelijke bewering is ongeveer hetzelfde als zeggen dat eten of ademen de rol van de mens is. Als een bedrijf verlies draait, kan het niet voortbestaan, net zoals je sterft zonder voedsel. Maar daarom is eten nog niet het doel van het leven. Dat leiderschap, en bedrijfsvoering in het algemeen, niet louter kan worden uitgelegd in termen van winst, schreef ook Peter Drucker ooit. Kapitalisme en boeddhisme kunnen worden geďntegreerd als kapitalisme staat voor een “verantwoordelijke vrijemarkteconomie”. Want, besluit de Dalai Lama: “Ongelijke verdeling van rijkdom is zo oud als de beschaafde samenleving. Met de wetenschappelijke kennis, technologie en het inzicht in de mechanismen om rijkdom te genereren waarover we nu beschikken, is het beslist mogelijk om een fatsoenlijke levensstandaard voor iedereen te realiseren. Ik hoop dat de in het boek gepresenteerde ideeën veel leiders en organisaties zullen inspireren om met geduld en enthousiaste inspanning naar dit doel toe te werken.” “De weg van de leider” is een zeer waardevol boek dat doet stil staan bij het functioneren van de (leidende) mens, het bedrijfsleven en de economische mechanismen. Tegelijkertijd blijft het met beide voeten in de realiteit en wordt het nooit hoogdravend of zweverig. De spirituele beweging die het boeddhisme is, brengt er met andere woorden de stelling die het verkondigt in de praktijk: bekijk de werkelijkheid zoals ze is.
(Bron : Uitgelezen - HRMagazine)
